فدراسیون بینالمللی فوتبال (فیفا) در آستانه برگزاری جام باشگاههای جهان ۲۰۲۵، از دو فناوری پیشرفته در حوزه داوری رونمایی کرده است که به گفته مسئولان این سازمان، قرار است «تعریف جدیدی از شفافیت و عدالت در فوتبال» ارائه دهند. این دو فناوری شامل دوربینهای بدن (Body-Cams) برای داوران و سیستم آفساید نیمهخودکار پیشرفته (Enhanced Semi-Automated Offside Technology) است که در رقابتهای تابستان آینده در ایالات متحده بهصورت آزمایشی به کار گرفته خواهد شد.
تجربه داور از نگاه تماشاگر
در این طرح، داوران اصلی مسابقات برای نخستین بار به دوربینهای بدن مجهز میشوند تا تصاویر زنده از زاویه دید آنان ضبط شود. این ویدیوها، با هدف افزایش شفافیت تصمیمات داوری و آشنایی بهتر هواداران با فرآیند قضاوت در میدان، بهصورت گزینشی در پخش تلویزیونی و پلتفرمهای رسمی فیفا منتشر خواهد شد.
مسئولان فدراسیون اعلام کردهاند که این تصاویر بهگونهای مدیریت میشود تا حریم شخصی بازیکنان حفظ شود و تنها در لحظات کلیدی، مانند اعلام خطاها، کارتها و تصمیمات بحثبرانگیز، مورد استفاده قرار گیرد. در واقع، هدف فیفا از این اقدام، نشان دادن چهره انسانی داوران و افزایش اعتماد عمومی به فرآیند قضاوت در فوتبال مدرن است.
دقت میلیمتری در تشخیص آفساید
در کنار دوربینهای بدن، سیستم آفساید نیمهخودکار نیز بهروز شده و با استفاده از بیش از ۱۶ دوربین پرسرعت و حسگرهای درون توپ، موقعیت هر بازیکن را در هر لحظه با دقتی کمتر از یک سانتیمتر تشخیص میدهد. دادههای جمعآوریشده بهصورت زنده به رایانه مرکزی ارسال میشود تا با بهرهگیری از هوش مصنوعی، وضعیت آفساید در کمتر از یک ثانیه تحلیل شود و نتیجه به کمکداور ویدیویی (VAR) منتقل گردد.
این سیستم قادر است با ترکیب فناوری ردیابی سهبعدی و دادههای زمانی تماس توپ، خطاهای انسانی در اعلام آفساید را به حداقل برساند. کارشناسان میگویند اجرای این فناوری میتواند زمان توقف بازی برای بازبینی را بهطور چشمگیری کاهش دهد و تصمیمات دقیقتری را در لحظات حساس رقم بزند.
گامی بهسوی فوتبال هوشمند
فیفا این دو فناوری را بخشی از پروژه کلان خود با عنوان «Football Intelligence Initiative» معرفی کرده است؛ طرحی که با هدف دیجیتالیسازی کامل فرآیندهای داوری، تحلیل داده و مدیریت مسابقات طراحی شده است. هدف نهایی این پروژه، تبدیل فوتبال به ورزشی مبتنی بر داده و الگوریتمهای تصمیمیار است، بیآنکه از جذابیت انسانی بازی کاسته شود.
با این حال، برخی منتقدان هشدار دادهاند که استفاده از دوربین بدن ممکن است تمرکز داور را در لحظات پرتنش کاهش دهد یا باعث بروز چالشهایی در حریم خصوصی بازیکنان شود. فیفا اعلام کرده است که در حال بررسی دقیق این نگرانیهاست و نتایج آزمایشها در جام باشگاههای جهان، معیار تصمیمگیری برای اجرای دائمی آن خواهد بود.
تأثیر بر آینده داوری
در صورت موفقیت این فناوریها، انتظار میرود از سال ۲۰۲۶ شاهد بهکارگیری گسترده آنها در رقابتهای جام جهانی، لیگ قهرمانان اروپا و لیگهای معتبر داخلی باشیم. کارشناسان فوتبال بر این باورند که ترکیب هوش مصنوعی، ویدیو و حسگرهای پیشرفته میتواند نهتنها خطاهای انسانی را کاهش دهد، بلکه به داوران کمک کند تا تصمیمات منصفانهتر و مستندتری بگیرند.
بدین ترتیب، فیفا گام بلندی در مسیر «داوری شفاف، سریع و دیجیتال» برداشته است — مسیری که ممکن است فوتبال را برای همیشه دگرگون کند.
