در ادامه تلاشهای فدراسیون بینالمللی فوتبال (فیفا) برای گسترش فناوری داوری ویدئویی در سراسر جهان، این نهاد بینالمللی از نسخهای سادهتر و کمهزینهتر از سیستم VAR با نام Football Video Support (FVS) رونمایی کرده است. این سیستم جدید در جریان جام جهانی زیر ۲۰ سال در کشور شیلی بهصورت آزمایشی به کار گرفته شد و هدف آن فراهم کردن امکان استفاده از فناوری بازبینی برای مسابقاتی است که از نظر زیرساختی و مالی قادر به بهرهگیری از سیستم کامل VAR نیستند.
ویژگیهای اصلی FVS
در سیستم FVS برخلاف نسخهی اصلی VAR، از دوربینهای معمولی تلویزیونی که برای پخش زنده مسابقه مورد استفاده قرار میگیرند، استفاده میشود. به این ترتیب دیگر نیازی به شبکهی گستردهای از دوربینهای تخصصی، اتاقهای کنترل پیشرفته و تیمهای بزرگ تحلیل تصویری نیست. این تغییر باعث میشود هزینهی اجرای این فناوری به میزان قابل توجهی کاهش یابد و اجرای آن در رقابتهای محلی، منطقهای و حتی ردههای پایه امکانپذیر شود.
از دیگر تفاوتهای قابل توجه این سیستم، نقش فعال مربیان در فرایند بازبینی است. بر اساس قوانین FVS، هر تیم میتواند در هر بازی تا دو بار درخواست بازبینی ویدیویی ارائه دهد. این درخواستها تنها در مواردی خاص پذیرفته میشوند، از جمله:
- صحنههای مربوط به بهثمر رسیدن گل،
- اعلام یا عدم اعلام ضربه پنالتی،
- صدور کارت قرمز مستقیم،
- و اشتباه داور در تشخیص هویت بازیکن متخلف.
در صورت درخواست بازبینی، داور مسابقه با استفاده از تصاویر پخش تلویزیونی و در کنار زمین (on-field review) تصمیم خود را بررسی میکند. در نهایت، داور پس از مشاهده تصاویر موجود تصمیم نهایی را اتخاذ میکند و نتیجه بازبینی بلافاصله به تماشاگران و تیمها اعلام میشود.
هدف از طراحی این سیستم
فیفا در بیانیهای اعلام کرده است که هدف از آزمایش FVS، ارزیابی امکان بهکارگیری فناوری داوری ویدئویی در رقابتهایی با منابع محدود است. بسیاری از کشورها و لیگهای کوچکتر، بهدلیل هزینه بالای اجرای VAR، از این فناوری محروم ماندهاند و این موضوع در سالهای اخیر بارها باعث بروز انتقادات نسبت به عدالت داوری در مسابقات مختلف شده است. سیستم FVS میتواند پاسخی برای این مشکل باشد و به داوران در سراسر جهان کمک کند تا با اتکا به فناوری، تصمیمهای دقیقتر و عادلانهتری بگیرند.
واکنشها و چالشها
کارشناسان داوری و متخصصان فناوری ورزش ضمن استقبال از این طرح، برخی نگرانیها را نیز مطرح کردهاند. از جمله اینکه تکیه بر تصاویر تلویزیونی ممکن است در برخی صحنهها، زاویه دید مناسب و کیفیت کافی برای تشخیص دقیق رخدادها را فراهم نکند. همچنین، نبود تجهیزات پیشرفتهتری مانند حسگر توپ یا ردیابی موقعیت بازیکنان میتواند در تصمیمگیریهای حساس، محدودیتهایی ایجاد کند.
با این حال، بسیاری از تحلیلگران معتقدند این طرح میتواند نقطهی عطفی در مسیر دموکراتیکسازی فناوری در فوتبال باشد. FVS میتواند زمینهساز گسترش عدالت داوری در کشورهایی شود که تاکنون بهدلیل هزینه و امکانات فنی، از فناوریهای پیشرفته داوری محروم بودهاند.
گامی رو به جلو برای آینده فوتبال
فیفا اعلام کرده است که نتایج این آزمایش در پایان جام جهانی زیر ۲۰ سال ارزیابی خواهد شد و در صورت موفقیت، احتمال دارد سیستم FVS در سایر مسابقات بینالمللی از جمله رقابتهای زنان و جوانان نیز مورد استفاده قرار گیرد. بهگفتهی سخنگوی فیفا، «هدف نهایی این برنامه، ایجاد راهکاری است که همه کشورها، بدون توجه به سطح امکانات خود، بتوانند از فناوری بازبینی ویدیویی برای ارتقای کیفیت و عدالت داوری استفاده کنند.»
در صورت موفقیت این پروژه، FVS میتواند یکی از بزرگترین تحولات سالهای اخیر در فناوری فوتبال محسوب شود تحولی که شاید مرز میان فوتبال حرفهای و آماتور را از نظر بهرهمندی از عدالت داوری، بیش از هر زمان دیگری کاهش دهد.
