فصل جدید لیگ برتر فوتبال با تغییراتی در نحوه عملکرد سیستم VAR همراه شده است. این سیستم که در سال 2019 به لیگ برتر معرفی شد، با هدف کاهش اشتباهات داوری، از جمله در موارد آفساید، طراحی شد. اما همچنان انتقادات زیادی نسبت به عملکرد آن وجود دارد.
تصمیمات داوری از طریق بازبینی ویدئویی توسط داوران و کارشناسان مستقر در ورزشگاه بررسی میشود. سپس مشاورهها و ویدئوهای مربوط به لحظات کلیدی به داور در زمین ارسال میشود تا دقت تصمیمگیری افزایش یابد.
لیگ برتر ادعا میکند که پس از معرفی VAR، دقت تصمیمات به 96٪ رسیده است، در حالی که پیش از آن این عدد 82٪ بود. تحقیقات نیز نشان دادهاند که این سیستم به بهبود تصمیمگیریها کمک کرده است؛ به طوری که در فصل گذشته حدود 1300 رویداد در مسابقات لیگ برتر بررسی شد.
استفاده از هوش مصنوعی برای صرفهجویی در زمان
یکی از بزرگترین انتقادات به VAR، طولانی شدن فرایند بازبینیهاست. لیگ برتر قصد دارد با استفاده از فناوری نیمهخودکار آفساید (SAOT) که در جام جهانی 2022 قطر و یورو 2024 نیز مورد استفاده قرار گرفت، این مشکل را حل کند.
این فناوری با بهرهگیری از هوش مصنوعی، بازیکنان را با سرعت و دقت بالا ردیابی میکند و میتواند زمان تصمیمگیریهای آفساید را تا 31 ثانیه کاهش دهد. همچنین تصاویر واضحتری برای تماشاگران تلویزیونی فراهم میکند. به جای ترسیم دستی خطوط روی تصویر زمین، SAOT پردهای مجازی ایجاد میکند که دقیقاً نشان میدهد کدام قسمت بدن بازیکن در موقعیت آفساید قرار دارد.
این فناوری از سیستمهای بینایی کامپیوتری استفاده میکند که قادرند تا 10,000 نقطه سطحی بدن هر بازیکن و توپ را با سرعت 200 بار در ثانیه ردیابی کنند. این قابلیتها توسط شرکت Genius Sports، که قرارداد SAOT لیگ برتر را به دست آورده، توسعه یافته است.
نحوه عملکرد این فناوری
الگوریتمهای یادگیری عمیق، مانند شبکههای عصبی پیچشی (CNNs)، نقش کلیدی در عملکرد فناوری SAOT دارند. این الگوریتمها برای تحلیل و درک تصاویر و ویدئوها طراحی شدهاند.
CNNها تصاویر را در یک فرایند چندمرحلهای بررسی میکنند. در مراحل ابتدایی، ویژگیهای سادهای مانند لبهها و زوایا شناسایی میشود. در مراحل پیشرفتهتر، این ویژگیها به دادههایی معنادار و جامع تبدیل میشود.
در فناوری ردیابی نقاط سطحی بدن، الگوریتمهای CNN به گونهای تنظیم و آموزش داده میشوند که مختصات هر نقطه از بدن بازیکن و توپ را تخمین بزنند.
اما پیش از این، سیستم باید آموزش ببیند؛ به این معنی که نمونههای متعددی از آنچه قرار است تحلیل کند، به آن ارائه شود تا عملکردش بهبود یابد. این فرایند که بهصورت خودکار انجام میشود، نیازمند توان محاسباتی بالایی است. اما پس از تکمیل این مرحله، سیستم میتواند پیشبینیها را در زمان واقعی انجام دهد.
آیا VAR میتواند بینقص شود؟
پیشرفتهای مستمر در تحقیقات و مهندسی هوش مصنوعی، امکانات جدیدی در تحلیل دادههای ورزشی ایجاد کرده است. فناوری SAOT نمونهای برجسته از استفاده از این فناوریهای پیشرفته در فوتبال حرفهای است.
انتظار میرود این فناوری از سال 2025 در لیگ برتر مورد استفاده قرار گیرد، مشروط بر اینکه مدیران از عملکرد آن اطمینان حاصل کنند. تونی اسکولز، مدیر فوتبال لیگ برتر، اظهار داشت که شاید سیستم VAR هیچگاه بینقص نشود، اما SAOT میتواند آن را به سطحی نزدیکتر به کمال برساند و پذیرش بیشتری از سوی هواداران پیدا کند.
بسیاری از هواداران خواهان بهبود VAR هستند. علاوه بر طولانی بودن زمان تصمیمگیریها، انتقاداتی مانند کاهش هیجان بازی، کم شدن خودجوشی جشنهای گل، و سختگیری در تصمیمات جزئی نیز از دیگر مشکلات مطرحشده هستند.
