آینده ورزش فوتبال با هوش مصنوعی چگونه خواهد بود؟

لی مونی، که به مدت شش سال مسئول تحلیل داده‌های گروه فوتبالی سیتی (City Football Group) بوده است، می‌گوید:
«کاملاً امکان‌پذیر است که یک عامل هوش مصنوعی (AI) بتواند در عرض ۲۴ ساعت، تعداد بازی‌های بیشتری را شبیه‌سازی کند نسبت به کل مسابقات حرفه‌ای که در طول ۱۵۰ سال تاریخ این ورزش انجام شده است.»

او ادامه می‌دهد:
«تصور کنید پپ گواردیولا در طول زندگی خود چند بازی انجام داده، مربیگری کرده یا تماشا کرده است. حالا به نسل‌های قبل از او فکر کنید، از یوهان کرایف تا رینوس میشل. این دانش انباشته‌شده را می‌توان در عرض چند ساعت در یک مغز مصنوعی شبیه‌سازی کرد. این سیستم می‌تواند راه‌های جدیدی برای تاکتیک‌ها، روش‌های تمرینی، تحلیل عملکرد بازیکنان، تشخیص استعداد و مهارت‌های مربیگری ارائه دهد.»

شاید این ایده شبیه داستان‌های علمی-تخیلی به نظر برسد، اما فوتبال از همین حالا در این مسیر حرکت می‌کند. یکی از نمونه‌های شناخته‌شده، همکاری لیورپول با گوگل دیپ‌مایند برای بهینه‌سازی استراتژی ضربات کرنر با استفاده از هوش مصنوعی است.

نقش هوش مصنوعی در آنالیز و پیش‌بینی بازی‌ها

مونی، که پس از ترک منچسترسیتی شرکت MUD Analytics را تأسیس کرد، یکی از خبره‌ترین افراد در زمینه ادغام فناوری‌های جدید در ورزش محسوب می‌شود. هوش مصنوعی با استفاده از حجم وسیعی از اطلاعات و پردازش میلیاردها متغیر، می‌تواند الگوهای آینده را شناسایی و پیش‌بینی کند.

همان‌طور که در سال ۱۹۹۷، ابررایانه‌ها قادر به تحلیل ۲۰۰ میلیون وضعیت شطرنج در هر ثانیه شدند و قهرمانان این رشته را شکست دادند، در فرمول یک نیز تیم‌ها از شبیه‌سازی‌های رایانه‌ای برای تعیین استراتژی بهینه مسابقات خود استفاده می‌کنند.

در فوتبال نیز این فناوری در حال پیشرفت است. مونی معتقد است که باشگاه‌ها می‌توانند با کمک هوش مصنوعی، مسابقات آینده را در برابر حریفان شبیه‌سازی کنند. این شبیه‌سازی‌ها می‌توانند عملکرد فردی بازیکنان را براساس ویژگی‌های فنی و مکانیکی آن‌ها مدل‌سازی کنند و حتی انیمیشن‌های سه‌بعدی از نحوه انجام بازی‌ها ارائه دهند.

او توضیح می‌دهد:
«فرض کنید تیم شما باید مقابل منچسترسیتی بازی کند. می‌توانید هوش مصنوعی را طوری آموزش دهید که سبک بازی این تیم، نقاط قوت و ضعف بازیکنانش را بشناسد. سپس این سیستم میلیون‌ها بار مسابقه را شبیه‌سازی می‌کند تا مؤثرترین استراتژی برای پیروزی را بیابد.»

تأثیر هوش مصنوعی بر مربیان و بازیکنان

مونی این روند را با آموزش خلبانان مقایسه می‌کند:
«ما خلبانان را پیش از پرواز در شبیه‌سازها آموزش می‌دهیم تا مطمئن شویم شرایط ایمن است. به همین ترتیب، هوش مصنوعی می‌تواند محیطی امن برای مربیان ایجاد کند تا ریسک‌های جدید را امتحان کنند، تاکتیک‌های مختلف را بررسی کرده و بدون ترس از شکست، راه‌های جدیدی را آزمایش کنند.»

او اضافه می‌کند:
«این فناوری می‌تواند ساختارهای کارآمدتری برای مقابله با پرس حریف ارائه دهد، میزان سرعت در انجام پرس را مشخص کند و راهبردهای بازگشت به دفاع را پیشنهاد دهد. حتی می‌تواند در لحظه تشخیص دهد که آیا بازیکنی از نظر جسمی یا ذهنی دچار افت شده است و پیشنهاد تعویض دهد.»

چالش‌های اجرای هوش مصنوعی در باشگاه‌های فوتبال

اگرچه سرعت پیشرفت فناوری این ایده‌ها را به واقعیت نزدیک‌تر کرده است، اما اجرای آن در باشگاه‌ها چالش‌هایی دارد. مونی معتقد است که «برای پیاده‌سازی این سیستم در یک باشگاه، به ثبات در مدیریت و تأمین مالی نیاز است—دو عاملی که در فوتبال چندان رایج نیستند.»

هوش مصنوعی نه‌تنها در تحلیل بازی‌ها بلکه در جذب بازیکنان، مربیگری، ارزیابی آمادگی جسمانی و بخش پزشکی تأثیر زیادی خواهد داشت. طبق نظرسنجی The Athletic، ۶۵ درصد استعدادیاب‌های لیگ برتر و دسته‌های پایین‌تر فوتبال انگلیس معتقدند که هوش مصنوعی طی پنج سال آینده بر کار آن‌ها تأثیر خواهد گذاشت.

برخی باشگاه‌ها از مدل‌های زبانی بزرگ استفاده می‌کنند تا دیگر نیازی به بررسی صدها گزارش استعدادیابی توسط نیروی انسانی نباشد. پیش‌تر، انقلاب تحلیل داده در فوتبال توسط افرادی خارج از این ورزش آغاز شد و هنوز تغییر این فرهنگ در باشگاه‌ها با چالش‌هایی مواجه است.

آینده استعدادیابی و جایگاه انسان در فوتبال

باشگاه برایتون در لیگ برتر انگلیس که از ابزارهای تحلیلی مالک خود، تونی بلوم، برای جذب بازیکنان استفاده می‌کند، اخیراً بسیاری از استعدادیاب‌های ارشد خود را کنار گذاشته است.

امروزه هیچ باشگاهی در لیگ برتر انگلیس وجود ندارد که داده را به‌عنوان فیلتر اولیه استعدادیابی خود به کار نبرد. اما اکنون مرز جدید، هوش مصنوعی است.

یکی از متخصصان استعدادیابی در باشگاهی مطرح، که به‌دلیل حساسیت موضوع نخواست نامش فاش شود، گفته است:
«هوش مصنوعی ممکن است تا دو سال آینده جایگزین استعدادیاب‌های انسانی شود.»

برخی باشگاه‌ها به دنبال آن هستند که بدون نیاز به تصور ذهنی، با کمک هوش مصنوعی شبیه‌سازی کنند که یک بازیکن چگونه در تیم آن‌ها عمل خواهد کرد. این فناوری داده‌ها و ویدیوهای مربوط به سبک بازی بازیکن و تاکتیک‌های تیم خریدار را پردازش کرده و عملکرد احتمالی او را در شرایط مختلف پیش‌بینی می‌کند.

البته این مسئله نگرانی‌هایی را در بین استعدادیاب‌ها ایجاد کرده است. برخی از آن‌ها معتقدند:
«مدل‌های هوش مصنوعی هنوز نمی‌توانند برخی ویژگی‌های انسانی بازیکنان را تشخیص دهند، مانند نحوه واکنش تحت فشار، مهارت‌های ظریف کنترل توپ یا زمان‌بندی اسکن محیط.»

مونی می‌گوید:
«بین انسان و ماشین یک وابستگی متقابل ایجاد خواهد شد. ورودی‌های انسانی برای توسعه ابزارهای تحلیلی قوی‌تر ضروری هستند.»

آیا فوتبال تغییر ماهیت خواهد داد؟

مونی با اشاره به جمله معروف فیلم پارک ژوراسیک می‌گوید:
«دانشمندان آن‌قدر درگیر این بودند که ببینند آیا می‌توانند این کار را انجام دهند که به این فکر نکردند که آیا باید انجام دهند یا نه.»

او تأکید می‌کند که وظیفه‌اش کمک به تیم‌ها برای موفقیت است و اگر از این فناوری استفاده نکند، رقبای او این کار را خواهند کرد.

هوش مصنوعی در حال حاضر در بخش‌هایی مانند پیشگیری از مصدومیت، آنالیز تاکتیکی و بهبود شرایط بدنی بازیکنان مورد استفاده قرار می‌گیرد. به عنوان مثال، بارسلونا روی فناوری‌هایی سرمایه‌گذاری کرده است که از طریق تحلیل داده‌های بیومتریک و ژنتیکی، می‌توانند میزان ریسک مصدومیت بازیکنان را پیش‌بینی کنند.

با این روند، فوتبال در آستانه تغییرات بزرگی قرار دارد. اما پرسش اصلی این است: این پیشرفت‌ها تا چه حد چهره‌ی فوتبال را تغییر خواهند داد و آیا ذات این ورزش همچنان حفظ خواهد شد؟